Parke yönü seçiminde genel kural, lamelleri odaya giren ana ışık kaynağına yani pencereye dik bakan duvardan başlayarak ışıkla aynı doğrultuda döşemektir. Böylece derzler gölge yapmaz, zemin kesintisiz görünür. İkinci belirleyici odanın uzun kenarı, üçüncüsü ise derz kaydırma düzenidir. Bu üç ölçüt birlikte değerlendirilir.
Işık yönü belirleyicidir çünkü yan gelen ışık, lameller arasındaki mikro derzleri gölgeleyerek zemini çizgili gösterir.
Doğal ışık pencereden içeri yatay bir açıyla girer. Lameller ışığa dik döşendiğinde her derz küçük bir gölge bandı oluşturur ve göz bu bantları ayrı ayrı okur. Lameller ışıkla aynı doğrultuda uzandığında ise ışık derz boyunca akar, birleşim yerleri algıdan silinir ve yüzey tek parça bir ahşap hissi verir. Özellikle mat ve ipek mat yüzeylerde bu fark belirgindir; yüksek parlaklıkta ise yansıma zaten derzi maskeler.
Yapay aydınlatma da hesaba katılmalıdır. Koridor boyunca sıralanan lineer armatürler ya da büyük bir avize, akşam saatlerinde ışık kaynağını değiştirir. Birden fazla pencere varsa en geniş cam yüzeyi, yani günün büyük bölümünde en çok ışık alan açıklık referans alınır. Kuzey cepheli, difüz ışık alan odalarda gölge etkisi zayıftır ve yön kararında oda geometrisi öne çıkar.
Oda geometrisinde temel yaklaşım, lamelleri mekânın uzun kenarına paralel döşeyerek derinlik algısını güçlendirmektir.
Uzun kenara paralel döşeme, hem görsel olarak mekânı uzatır hem de kesim firesini azaltır. Dar ve uzun koridorlarda bu etki abartılı gelebilir; koridoru daha dengeli göstermek için lameller enine döşenebilir, ancak bu durumda kesim sayısı ve fire artar. Kare planlı salonlarda uzun kenar avantajı ortadan kalktığı için karar tamamen ışığa ve komşu hacimlerle sürekliliğe bırakılır.
Mobilya yerleşimi de göz ardı edilmemelidir. Oturma grubunun, yatak ayak ucunun veya mutfak tezgâhının yönü, lamel doğrultusuyla çakıştığında kompozisyon sakin durur. Açık plan konutlarda salon, yemek alanı ve koridor tek bir yöne sabitlendiğinde zemin bütünlüğü korunur ve gereksiz geçiş profiline ihtiyaç kalmaz. Yön kararı, aslında zeminin dekorasyonla kurduğu ilişkinin ilk adımıdır; bu ilişkiyi derinleştirmek için Parke ve Dekorasyon: Tarzınızı Nasıl Tamamlar yazısını inceleyebilirsiniz.
Derz kuralı, art arda gelen sıralardaki kısa kenar birleşimlerinin birbirine yakın düşmemesi için uygulanan kaydırma düzenidir.
Sektörde yaygın uygulama, komşu sıralardaki baş derzleri en az 30 cm kaydırmaktır; dar ve kısa lamellerde bu değer üretici talimatına göre 20 cm'e kadar inebilir. Kaydırma yetersiz olursa zeminde merdiven görünümü oluşur, kilit sistemi de aynı hat üzerinde zorlanır. Rastgele görünümlü ama kontrollü bir desen için üç sıralık bir kaydırma şeması kurmak, kutuları karıştırarak ton farklarını dağıtmak işe yarar.
Duvar kenarlarında bırakılacak genleşme boşluğu da derz düzeninin parçasıdır. Oda boyutuna göre genellikle 8-10 mm boşluk bırakılır ve bu boşluk süpürgelikle kapatılır. İlk sıranın genişliği hesaplanırken son sıranın 5 cm'den dar kalmaması gözetilir; gerekirse ilk sıra boyuna kesilerek denge sağlanır. SPC gibi boyut kararlılığı yüksek malzemelerde bile boşluk bırakmamak kabarma riskini doğurur.
SPC parkede yön kararı görsel ölçütlerle verilir, çünkü mineral esaslı taban malzeme nem kaynaklı yön hassasiyetini büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Tipik olarak 4-6 mm kalınlıkta üretilen SPC lameller tıklamalı kilit sistemiyle yüzer döşenir ve sert taban sayesinde boyutsal oynamaları sınırlıdır. Yine de alt zeminin düzgünlüğü kritiktir; 2 metrede 3 mm'yi aşan sapmalar kilit hattında açılmaya yol açar. Şap üzerine uygulamada nem değerinin genel kabul olarak %2'nin altına inmesi beklenir. Yerden ısıtmalı mekânlarda yüzey sıcaklığının 27 °C'yi aşmaması tavsiye edilir.
Laminat tarafında ise mekânın trafiğine göre konutta AC4, yoğun kullanımda daha üst sınıflar tercih edilir. Malzeme seçimi yön kararını da etkiler; geniş ve uzun lameller mekânı daha güçlü yönlendirir. Ürün seçenekleri için SPC Parke sayfasına, teknik ayrıntılar için SPC parke yazıları bölümüne bakabilirsiniz.
Koridor ve kapı geçişlerinde kural, mümkün olduğunca yön değiştirmemek ve lameli kapı boşluğunun ortasından sürdürmektir.
Her yön değişimi bir geçiş profili gerektirir ve profil sayısı arttıkça zemin parçalı görünür. Konutlarda yaygın çözüm, koridorun uzun eksenini ana yön kabul edip odaları bu yöne bağlamaktır. Kapı altında lamel kesintisiz devam ediyorsa eşiksiz, akıcı bir geçiş elde edilir. Oda alanı çok büyükse veya iki hacim birbirine dar bir boğazla bağlanıyorsa, genleşme için ara profil kullanmak teknik olarak doğru olabilir.
She Parquet, otel ve konut projelerinde yön planını uygulama öncesinde çıkararak kesim firesini ve profil ihtiyacını azaltır. Malzeme sınıfı, lamel ölçüsü ve yüzey dokusu birlikte değerlendirildiğinde yön kararı rastlantıya bırakılmaz. Doğru ürün seçimi için Laminat Parke Seçimi Nasıl Olmalı yazısı iyi bir başlangıç sunar.
En sık hata, ışık ve geometri çeliştiğinde karar ölçütünü belirlemeden işe başlamaktır.
Çelişki durumunda öncelik genellikle ışığa verilir, çünkü gölge etkisi kalıcı ve her gün görünür bir sonuçtur. İkinci yaygın hata, odaların her birinde farklı yön kullanmaktır; bu, küçük konutları daha da küçük gösterir. Üçüncüsü, kutular karıştırılmadan döşendiği için zeminde ton kümeleri oluşmasıdır.
Balıksırtı ya da Macar kesim gibi desenli uygulamalarda yön kararı, deseni oluşturan merkez eksenin planlanmasıyla başlar. Bu tür uygulamalarda ilk eksenin birkaç milimetrelik sapması oda sonunda büyür. She Parquet uygulama ekipleri eksen kontrolünü lazerle yaparak bu riski sınırlar. Son olarak genleşme boşluğunu kapatan süpürgeliğin zemine değil duvara sabitlenmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Genel kural, lamelleri ana pencereden gelen ışıkla aynı doğrultuda döşemektir. Böylece derzler gölge yapmaz ve zemin bütün görünür. Işık etkisi zayıfsa odanın uzun kenarı referans alınır.
Komşu sıralardaki baş derzlerin en az 30 cm kaydırılması yaygın uygulamadır. Kısa lamellerde üretici talimatına göre bu değer 20 cm'e inebilir. Yetersiz kaydırma hem görsel merdiven etkisi hem de kilit zorlanması yaratır.
Teknik olarak mümkündür ancak önerilmez, çünkü her yön değişimi geçiş profili gerektirir ve mekânı parçalı gösterir. Açık planlı konutlarda tek yön kullanmak alanı daha geniş hissettirir. Yön değişimi genellikle sadece ıslak hacim geçişlerinde tercih edilir.
SPC parkede yön kararı temelde görsel ölçütlerle verilir, çünkü mineral taban boyut kararlılığını yükseltir. Yine de alt zemin düzgünlüğü, 8-10 mm genleşme boşluğu ve şap neminin %2 altında olması kuralları geçerlidir. Yerden ısıtmada yüzey sıcaklığı 27 °C'yi aşmamalıdır.
Koridoru daha geniş göstermek için enine döşeme tercih edilebilir, ancak kesim sayısı ve fire artar. Çoğu projede koridorun uzun ekseni ana yön olarak korunur ve odalar bu yöne bağlanır. Karar, koridorun genişliğine ve komşu hacimlerle sürekliliğe göre verilmelidir.